Cursus Filosofie 2020

Alexis de Tocqueville (1805-1859): zorgen over democratie

Attentie: de cursus is inmiddels volgeboekt. U kunt u wel aanmelden voor de wachtlijst via web.deventer@afpb.nl.

 

Westerse democratieën hebben het momenteel moeilijk. De klachten zijn talrijk en ernstig: kansengelijkheid zou illusoir zijn, de politiek zou functioneren als een bureaucratie met eigen belangen, gedeelde waarden zouden te grabbel zijn gegooid. Inmiddels is de ‘tegenstem’ in sommige landen zo luid dat de instituties kraken en (dreigen te) bezwijken. En inderdaad, als zovelen vooral trots zijn op hun ‘tegenstem’, er geen midden meer is waarin men samenkomt en samenwerkt, dan wordt het moeilijk politieke verantwoordelijkheid te dragen en vertrouwen te hebben in, laat staan te hopen op, een betere toekomst.

In de 19de eeuw ontluiken de westerse democratieën. Ook dan zijn er veel problemen en is er grote twijfel. Sommigen menen dat dit gevaarlijke politieke experiment maar beter onmiddellijk moet worden gestopt. Alexis de Tocqueville, een van de meest prominente politieke denkers van die begintijd van de democratie, heeft een scherp oog voor haar tekorten, maar meent toch dat een terugkeer naar het ancien régime niet aan de orde is: democratie is volgens hem onvermijdelijk en het is zaak er het beste van te maken. Maar hoe?

Zijn eigen land, Frankrijk, is een politieke chaos waarin een nieuwe elite van rijke industriëlen haar kansen grijpt en de samenleving verweesd achterlaat. De Verenigde Staten bieden hem het voorbeeld voor hoe het anders kan en moet. In zijn Over de democratie in Amerika (1835, 1840) gaat hij na welke gevaren de democratie bedreigen en welke kansen er in het verschiet liggen. Zijn politiek-filosofische analyse wordt onmiddellijk hooggeprezen en kan ook nog de hedendaagse lezer zeker als gids dienen.

In de cursus volgen wij deze analyse. Uiteraard komt ook de historische context aan bod. Ter profilering passeren ook enkele andere politieke denkers uit de 19de eeuw de revue. Belangrijk discussiepunt is de betekenis van de Tocqueville’s werk voor onze tijd.

Bij aanvang van de cursus ontvangt u een syllabus met enkele teksten van en over de Tocqueville.

Jaap Gruppelaar (1958) studeerde Filosofie en Geschiedenis in Nijmegen en Leuven en Nederlands Recht aan de Open Universiteit. Hij promoveerde in de filosofie (analyse van Heideggers techniekopvatting). Hij werkt sedert 2006 zelfstandig, momenteel vooral als onderzoeker en editor voor de Coornhert Stichting (www.coornhertstichting.nl).

Data: Maandag 10.00 – 12.30 uur: Januari 13 en 20; februari 3, 10 en 24, maart 2.

Informatie: Per e-mail aan: secr.deventer@afpb.nl

Informatie: Per e-mail aan: secr.deventer@afpb.nl

Locatie: Wijk-&Zalencentrum Van Vlotenhof, Johannes van Vlotenlaan 85, Deventer.

Prijs: €150,-. Betaling vóór 1 december 2019 alleen mogelijk via iDEAL. Ga hier naar de winkel.

NB: Uw aanmelding is pas definitief als u betaald heeft per iDEAL met uw eigen bank.