Lezing “De vestingwerken van Vauban” (NL)
De vestingwerken van Vauban zijn niet alleen interessante bouwwerken. Ze vertellen ook over de geschiedenis van de 17e eeuw en de rol die Frankrijk en de Zonnekoning daarin gespeeld hebben.
Sébastien le Prestre de Vauban, simpelweg Vauban, is de bekendste vestingbouwkundige van Frankrijk (en waarschijnlijk van de hele wereld). Tijdens de regeringsperiode van Lodewijk XIV werden onder zijn leiding vele tientallen vestingwerken gebouwd langs de grenzen van het land. Van Bayonne tot Longwy en van Brest tot Brianҫon overal zijn Vauban’s bouwwerken te vinden. Stuk voor stuk afgestemd op het plaatselijke landschap, gebouwd met lokale bouwproducten en voorzien van lokale stijlkenmerken. De bouw van vestingwerken ging vaak gepaard met de aanleg van havens, sluizen, stuwen en bruggen. Vauban ontwierp nieuwe steden of maakte plannen om de bestaande steden te verbeteren. Veel van zijn plannen en ideeën bleven nog jaren na zijn dood van invloed. Hij heeft een enorm stempel achtergelaten op het Franse landschap en een grote rol gespeeld in de ontwikkeling van Frankrijk ten tijde van de Zonnekoning.
Het eerste, en grootste, deel van de lezing gaat over Vauban, zijn leven, militaire loopbaan en werk. Dit tegen de achtergrond van de Franse en Europese geschiedenis in de 17e eeuw en de politiek van Lodewijk XIV. Zo wordt duidelijk hoe juist hij kon uitgroeien tot zo’n grote vestingbouwkundige. Aan de hand van tekeningen en foto’s wordt uitgelegd hoe een vesting in deze periode werkte. Hoe deze belegerd en verdedigd kon worden. Als laatste worden een aantal vestingwerken en –steden, die nog altijd bestaan en te bezoeken zijn, gedetailleerder behandeld. Hierbij wordt niet alleen ingegaan op militaire aspecten maar ook op stedenbouw, landschap en geschiedenis. Zo ontstaat een compleet beeld van Vauban, zijn tijd en zijn oeuvre.
Het tweede deel van de lezing zal gaan over de machtspolitiek van Lodewijk XIV. Oorlog speelde daarin een hele belangrijke rol. De vestingsteden symboliseerden de dominantie van de Zonnekoning. De propaganda onderstreepte zijn heldendaden in de oorlog. Dit is terug te vinden in stadspoorten, triomfbogen en standbeelden, maar ook op schilderijen, medailles en prenten. Goden, dieren, vlaggen, kanonnen en kogels symboliseerden de koning, het land en de vijandige naties. Deze verbreding van het onderwerp laat zien dat oorlog en vestingbouw niet alleen hebben bijgedragen aan de fysieke uitbreiding van het land maar ook aan het vanzelfsprekend maken van de eenheidsstaat Frankrijk.
Jeroen van der Werf (1973), expert in bouwkunde en bouwgeschiedenis, bestudeert sinds 2004 vestingwerken, met name die ontworpen door Vauban. Hij werkt momenteel voor Monumentenbezit, de stichting die eigenaar is van de vestingwerken van Naarden. Jeroen verricht onderzoek naar deze vestingwerken en begeleidt restauratieprojecten.
Graag aanmelden voor deze activiteit (uiterlijk 3 oktober): klik hier!
Les fortifications de Vauban ne sont pas seulement des structures intéressantes. Elles racontent aussi l’histoire du XVIIe siècle et le rôle qu’y ont joué la France et le Roi-Soleil.
Sébastien le Prestre de Vauban, dit simplement Vauban, est le plus célèbre ingénieur en fortifications de France (et probablement du monde). Sous le règne de Louis XIV, des dizaines de fortifications furent construites sous sa direction le long des frontières du pays. De Bayonne à Longwy et de Brest à Briançon, les ouvrages de Vauban sont omniprésents. Chacune était adaptée au paysage local, construite avec des matériaux locaux et arborait des caractéristiques stylistiques propres à chaque région. La construction des fortifications s’accompagnait souvent de celle de ports, d’écluses, de barrages et de ponts. Vauban concevait de nouvelles villes ou élaborait des plans pour l’amélioration des villes existantes. Nombre de ses plans et de ses idées restèrent influents pendant des années après sa mort. Il a profondément marqué le paysage français et joué un rôle majeur dans le développement de la France à l’époque du Roi-Soleil.
La première partie, la plus importante, de la conférence est consacrée à Vauban : sa vie, sa carrière militaire et son œuvre. Le tout est replacé dans le contexte de l’histoire française et européenne du XVIIe siècle et de la politique de Louis XIV. On comprend alors comment il a pu, parmi tant d’autres, devenir un ingénieur des fortifications aussi remarquable. À l’aide de dessins et de photographies, le fonctionnement d’une forteresse à cette époque est expliqué, ainsi que les stratégies de siège et de défense. Enfin, plusieurs fortifications et villes encore existantes et ouvertes à la visite sont présentées plus en détail. Cette présentation aborde non seulement les aspects militaires, mais aussi l’urbanisme, le paysage et l’histoire. Ainsi, un portrait complet de Vauban, de son époque et de son œuvre se dessine.
La seconde partie de la conférence portera sur la politique de puissance de Louis XIV. La guerre y a joué un rôle primordial. Les villes fortifiées symbolisaient la domination du Roi-Soleil. La propagande mettait en avant ses exploits militaires. On retrouve ces motifs dans les portes de la ville, les arcs de triomphe et les statues, ainsi que dans les peintures, les médailles et les estampes. Dieux, animaux, drapeaux, canons et boulets de canon symbolisaient le roi, la patrie et les nations ennemies. Cet élargissement du sujet montre que la guerre et les fortifications ont contribué non seulement à l’expansion territoriale du pays, mais aussi à l’établissement naturel de l’État français unitaire.
Jeroen van der Werf (1973), expert en architecture et en histoire de la construction, étudie les fortifications depuis 2004, en particulier celles conçues par Vauban. Il travaille actuellement pour Monumentenbezit, la fondation propriétaire des fortifications de Naarden. Jeroen mène des recherches sur ces fortifications et supervise des projets de restauration.
Veuillez vous inscrire au plus tard le 3 octobre : cliquez ici!